Juridisch adviseur Energietransitie

Wij zijn de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De vereniging heeft als doel om de lokale overheid te versterken, zodat gemeenten hun inwoners optimaal kunnen bedienen. Dat dragen we in ons hart en daar werken we iedere dag met veel bevlogenheid aan. 342 gemeenten bepalen onze en dus ook jouw agenda. Vaak wordt die beïnvloed door de dagelijkse actualiteit, maar altijd vanuit het belang van onze leden. We zijn een lerende organisatie, we stellen ons continu de vraag waar we staan en wat we kunnen verbeteren.

1.2 Over Team Energie

De leden van de VNG hebben het Klimaatakkoord in december 2019 aangenomen. Sindsdien zijn zij hard aan de slag om uitvoering te geven aan de gemaakte klimaatafspraken. Denk hierbij aan afspraken over de regierol van de gemeente in de wijkgerichte aanpak: alle 8,5 miljoen gebouwen moeten voor 2050 van het aardgas en worden voorzien van een duurzame warmtebron. Naast afspraken over de gebouwde omgeving, geven gemeenten ook uitvoering aan andere afspraken uit het Klimaatakkoord, waaronder duurzame mobiliteit en duurzame energieopwekking. In deze uitvoering werken wij als de VNG samen met de gemeenten en andere instellingen aan de verdere uitwerking van de afspraken en randvoorwaarden van het Klimaatakkoord. Het is een uitdagende puzzel waarbij overzicht, strategie, techniek, inhoud en uitvoeringskracht samen komen.

1.3 Omschrijving van de opdracht

Team Energie richt zich in 2026 en daarna voor een belangrijk deel op de vraag hoe gemeenten kunnen bijdragen aan het mitigeren van netcongestie, zonder de energietransitie te vertragen. De rol van gemeenten daarin is in ontwikkeling. Team Energie heeft behoefte aan een juridisch adviseur die op dit vraagstuk verschillende specifieke onderwerpen uitzoekt. Het gaat om de volgende onderwerpen:

• Omgevingsrechtelijk sturen op het energiesysteem: Gemeenten staan voor grote opgaven in de fysieke leefomgeving, zoals het realiseren van veel woningen. Netcongestie is een belemmerende factor om deze opgaven te realiseren. Hoe kunnen gemeenten met de instrumenten uit de Omgevingswet sturen op energie, zonder in strijd te handelen met de beperkingen uit de Energiewet? Dit wordt ook wel ‘omgevingsrechtelijk sturen op het energiesysteem’ genoemd (ORSE).
• Staalkaarten energietransitie: Werken aan de integratie van staalkaarten (staalkaart energietransitie GO en Opwek). Dit gaat ook over ORSE. Dit is van belang in het kader van netcongestie (beter benutten, netbewust bouwen, ruimtelijk maatschappelijk prioriteren, etc.).
• Inspiratiedocument: Hoe kunnen gemeenten stimuleren dat de instrumenten uit de Energiewet worden ingezet bij ontwikkelingen in de fysieke ruimte. Denk aan gemeentelijk beleid op het stimuleren van energiegemeenschappen, energyhubs, lokaal eigendom, energiedelen, etc.
• Netcongestie in relatie tot een gebiedsgerichte aanpak (inclusief gebouwde omgeving), slimmer inzicht, beter benutten, verduurzaming, waaruit diverse vraagstukken worden opgepakt.
• Klimaataansprakelijkheid (VNG Forum Klimaat& Recht voeden)
• Bijwonen van relevante interne en externe overleggen
• Juridische vragen beantwoorden van gemeenten (energie gerelateerd)
• Juridische ondersteuning bij de EU-wetgeving

1.4 Werkzaamheden en verantwoordelijkheden

• Het schrijven van juridische notities/memo’s op de onderwerpen, zoals opgenomen onder 1.3.
• Het onderhouden van het juridisch gemeentenetwerk inclusief het organiseren van (online) bijeenkomsten;
• Het bijhouden van relevante jurisprudentie voor het VNG juridisch energieoverleg;
• Voorbereiden van evt energie inbreng van het tweewekelijks overleg Team Omgevingsrecht;
• Een mogelijk (lobby) traject gerelateerd aan aanbesteden en energiegemeenschappen, maar op dit onderwerp moet volgende week eerst nog een klap worden gegeven in ons MT (agendapunt Paul en Erik).
• Bijwonen overleggen EU wetgeving en terugkoppelen in juridisch overleg TEN

1.5 Resultaat van de opdracht

Het opleveren van juridische notities op de hieronder opgesomde thema’s. Deze juridische notitie bestaat uit een advisering op het juridische kader rondom dit thema, de mogelijken onmogelijkheden bij de uitvoering van gemeentelijke taken die onder relevante wet en regelgeving vallen en bronvermelding. Voor alle notities geldt dat deze uiterlijk 1 december 2026 dienen te zijn opgeleverd. Overige kaders voor de notitie worden afgestemd met de Programmamanager Netcongestie. Het gaat om de notities op de volgende thema’s. o Netcongestie o Omgevingsrechtelijk Sturen op het energiesysteem o De integratie van staalkaarten o Instrumenten uit de Energiewet o Het ACM-prioriteringskader