Strategisch Adviseur Luchtruim

Het programma Zicht op Nederland werkt aan een toekomst waarin burgers, bedrijven en overheden de schaarse ruimte in Nederland beter beschermen en benutten

• dankzij betrouwbare en breed beschikbare ruimtelijke informatie. We doen dat op basis van de visie ‘Zicht op Nederland’ en de werkagenda die daarbij hoort. We werken aan het realiseren van de visie via 2 programma’s: Datafundament en Digitale Tweeling. Voor meer informatie verwijzen we naar de website www.zichtopnl.nl. Een van de belangrijkste randvoorwaarden om de leveringszekerheid van beeldmateriaal zoveel als mogelijk te kunnen garanderen is toegang tot het luchtruim op het juiste moment op de juiste plaats en onder de juiste omstandigheden. Het Nederlandse luchtruim kent meerdere luchtruimklassen, waarbinnen in een aantal alleen onder verkeersleiding gevlogen mag worden. De capaciteit van de verkeersleiding is echter beperkt waardoor in gecontroleerd luchtruim niet alle gewenste vluchten geaccommodeerd kunnen worden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen 5 verschillende verkeerscategorieën met afnemende prioriteit. Door o.a. de exponentiële groei van onbemande vluchten in gecontroleerd luchtruim en de toename van surveyvluchten komt de toch al beperkte capaciteit nog verder onder druk te staan. In 2019 is gestart met een strategische verkenning hoe de toegang van maatschappelijke surveyvluchten van nationaal belang in gecontroleerd luchtruim verbeterd kon worden. Dit soort type vluchten en het nationaal maatschappelijk belang van deze vluchten was bij praktisch alle stakeholders niet bekend. Een en ander heeft in 2020 geresulteerd in het onderkennen en benoemen van dit soort type vluchten in o.a. de Luchtvaartnota 2020-2050, het Programma Luchtruim Herziening en bekendheid hiermee bij alle betrokken stakeholders. In 2020 heeft de Lucht Verkeerscommissie goedkeuring gegeven om de mogelijkheden tot een geprioriteerde afhandeling van dergelijke vluchten te onderzoeken. Een en ander heeft geleid tot een tweejaarlijkse pilot met als eindresultaat:

• een eenduidig proces, inrichting identificatie en authenticatie van prio vluchten;
• surveyvluchten van nationaal maatschappelijk belang worden binnen de eigen categorie met prioriteit afgehandeld voor het overige luchtverkeer (staand beleid);
• indien tijdens het bladloze seizoen het tijdraam voor inwinning kritisch begint te worden kan in uitzonderlijke gevallen door en in overleg met Hoofd Air Traffic Management opgeschaald worden naar een hogere prioriteit (GrootHandelsVerkeer/Militair);
• inspanningsverplichting BZK/VRO om het aantal doublures merkbaar terug te dringen;
• opzet pilot TMA Schiphol om de TMA op een lagere hoogte te vliegen (FL70). Voor 2026 is inmiddels een nieuwe pilot TMA Schiphol succesvol uitgevoerd op FL90/FL60. Geconstateerd is dat de dezelfde gebieden periodiek meerdere malen ingewonnen worden door al dan niet verschillende partijen. Het (mogelijk) aantal doublures levert een onnodige belasting op het (gecontroleerde) luchtruim. Voorwaarde voor prioritering van maatschappelijke surveyvluchten is dat het aantal doublures op termijn zichtbaar moet afnemen. Het ministerie BZK/VRO heeft een inspanningsverplichting om hier invulling aan te geven. De Basis Voorziening Beeld Materiaal zou het aantal doublures moeten verminderen en hiermee in voorzien. Het terugdringen van het aantal doublures is momenteel onvoldoende zichtbaar gebleken. Het aantal aanvragen bij LVNL is in de periode 2019-2025 gestegen van 1500 naar 2400+. Het terugdringen van het aantal doublures is een punt waar op korte termijn concrete resultaten in geboekt moeten worden. Omschrijving einde project/programma: Het programma wordt beëindigd als afgesproken (deel) resultaten zijn behaald of als de opdrachtgever gewijzigde prioriteiten vaststelt. Welke rol heeft de professional binnen het project/programma: De professional wordt ingeschakeld voor het zelfstandig uitvoeren van een strategische adviesopdracht gericht op het verbeteren van de toegang tot het gecontroleerde luchtruim voor maatschappelijke surveyvluchten. De opdracht resulteert in concrete adviesproducten, procesverbeteringen, governancevoorstellen en implementatieadviezen. Welke opdracht gaat de professional uitvoeren en welke activiteiten horen daarbij? De professional gaat: de samenwerking tussen de verschillende stakeholders vanuit het perspectief van schaarse capaciteit gecontroleerd luchtruim en BVBM bevorderen en verbeteren, door het opleveren van een samenwerkings- en governance voorstel waarmee de samenwerking tussen betrokken partijen structureel wordt verbeterd de toegang tot het luchtruim onder de gewenste condities voor inwinning van beeldmateriaal van maatschappelijk nationaal belang, structureel verbeteren, door het opleveren van een advies inclusief maatregelen waarmee de toegang tot het gecontroleerde luchtruim aantoonbaar wordt verbeterd het proces van inwinning optimaliseren (effectiever/efficiënter) door samenwerking te bevorderen en door het opleveren van een geoptimaliseerd procesontwerp inclusief rollen en afspraken voorbereiden, begeleiden en evalueren van pilots inclusief evaluatierapport en implementatieadvies, gericht op de optimalisatie van de toegang tot het luchtruim voor beeldinwinning meetbaar maken van het aantal doublures en inrichten van het proces van monitoring begeleiding van de dialoog tussen het ministerie IenW en ministerie BZK/VRO en het opleveren van bestuurlijke voorstellen en afspraken De professional levert op: een samenwerkings- en governance voorstel advies inclusief maatregelen waarmee de toegang tot het gecontroleerde luchtruim aantoonbaar wordt verbeterd een geoptimaliseerd procesontwerp inclusief rollen en afspraken evaluatierapporten inclusief implementatieadviezen van pilots inzicht in doublures en advies over het proces van monitoring advies over bestuurlijke afspraken Over welke specifieke kennis beschikt de professional Het gaat in deze opdracht om het structureel verkrijgen van toegang tot het luchtruim om luchtbeelden te verkrijgen van Nederland om deze data te verwerken in de basisregistraties. Kennis van de wijze van het verkrijgen tot toegang tot luchtbeelden, gecombineerd met kennis van GEO-informatie is schaars. Een actief netwerk met de betrokken stakeholders, zoals ministeries BZK/VRO en IenW, LVNL en het Waterschapshuis is cruciaal en schaars in combi Gewenste profiel De opdracht vereist een professional met aantoonbare specialistische ervaring op het gebied van strategische advisering rondom luchttoegang, GEO-informatie en de Basis Voorziening Beeld Materiaal.